Ambona mariacka wykonana w 1762 r. wg projektu Jana Henryka MeiBnera zaginęła niestety w czasie II wojny światowej. Obecna pochodzi z gdańskiego kościoła św. Jana. Powstała ona w latach 1616/17. Wykonana jest z drewna dębowego, polichromowana, przyozdobiona olejnymi obrazami i licznymi rzeźbami. Wysokiej klasy malarstwo przypisywane jest Izaakowi van den Blocke. Nic nie wiemy natomiast o autorze rzeźb. Wysokość ambony wynosi 77,40 m. Wsparta jest ona na ciemnobrązowej kolumnie, płaskorzeźbionej, spiralnie oplecionej wicią winorośli, z zielonymi liśćmi i złotymi gronami owoców. Na drzwiach ambony widzimy obraz Dobrego Pasterza, trzymającego na ramionach owcę. Inne owce garną się z obu stron do stóp pasterza. Na drugim planie ukazana jest owczarnia plądrowana przez złodziei. Jeden z nich siedząc na drewnianej kalenicy, krytej słomą szopy, rozbija siekierą dach. Drugi stoi na czatach z szablą w ręku. Inni wdzierają się do środka i zagarniają zabite juź owce. Obraz ma przypominać wchodzącemu na ambonę kaznodziei, iź ma głosić naukę nieswoją, lecz Chrystusa i być zawsze dobrym pasterzem. Zupełnie inne znaczenie przestrogi i przypomnienia posiada obraz umieszczony po wewnętrznej stronie drzwi ambony. Przedstawia on śmierć Nadaba i Abihu, synów Arona, którzy ofiarowali Bogu fałszywe kadzidło i poraźeni zostali groźnym ogniem »wychodzącym od Pana«. Bramka ambony posiada formę portalu, ujętego po bokach jońskimi kolumnami.
W jej zwieńczeniu umieszczone są trzy rzeźby. Na cokole znajduje się Chrystus z rozwartymi ramionami, jako źródło zapraszającej miłości.
Po prawej stronie personifikacja Wiary z kielichem i otwartą księgą, po lewej Nadzieja z kotwicą.
Balustrada schodów posiada płyciny w kształcie rombów, na których namalowane są obrazy, w profilowanych, złoconych ramach. Poszczególne obrazy rozdzielone są hermami kobiecymi i męskimi, z kanelowanymi pilastrami, ozdobionymi w połowie kaboszonami. Na przedłuźeniu herm podwieszone są szyszki pinii, pomiędzy nimi zaśdekoracja małźowinowo-chrząstkowa. Obrazy kolejno przedstawiają; Cud w Troadzie, czyli kazanie św. Pawła i upadek z okna trzeciego piętra zmoźonego snem słuchacza, młodzieńca Eustycha, dalej; kazanie św. Pawła w Atenach przed ołtarzem poświęconym »Nieznanemu Bogu«, Przypowieść o Dobrym Pasterzu, Pierwszy zatarg z faryzeuszami, Chrystus nauczający z łodzi i ostatni obraz; Powołanie apostołów Piotra i Pawła.
Korpus ambony opracowany jest na planie sześcioboku. Czaszę zdobią cztery obrazy: Nawrócenie mieszkańców Niniwy, Ustanowienie święta Namiotów, Odczytywanie przed królem Jozjaszem odnalezionej księgi Prawa Pańskiego i Noe otrzymuje od Boga rozkaz zbudowania arki. Niestety spośród tych obrazów tylko ostatni jest oryginalny. Trzy pierwsze zaginęły w czasie wojny. Rekonstruował je ponownie gdyński konserwator zabytków Alojzy Osada.
Nad amboną zawieszony jest daszek akustyczny przyozdobiony latarnią. Na nim, na ozdobionych rozetami postumentach, stoją postacie kobiece personifikujące dary i owoce Ducha świętego. Od lewej: Bojaźń Boża w lekkim kontrapoście z krzyżem i zamkniętą księgą, Mądrość z rylcem i tabliczką, Radość z lutnią i leżącym u stóp jelonkiem, Miłość z płonącym sercem w prawej dłoni i dzieckiem na lewym ramieniu, Pokój Z gałązką palmową i otwartą księgą, wreszcie Pobożność z rękoma złożonymi w modlitewnym geście. Pod daszkiem akustycznym umieszczony Duch św. w kształcie gołębicy a pod nim znajduje się latarnia, której poszczególne łuki rozdzielone są hermami kobiecymi i męskimi.
Wewnątrz latarni na postumencie stoi pełnoplastyczna, polichromowana rzeźba św. Jana Chrzciciela. Postawa jego i oratorski gest wyrażają stanowczość w głoszeniu nauki. Całość dzieła wieńczy złoty Feniks w płomieniach, z rozpostartymi skrzydłami, symbol ofiary i Zmartwychwstania Chrystusa. Ambona świętojańska posiada więc bardzo rozbudowany program ikonograficzno-teologiczny, zrealizowany przez manierystyczne środki wyrazu, przejawiające się w dekoracji, w proporcjach postaci, ich rozmieszczeniu, w częstym stosowaniu herm, jako podpór, także w napisach. Jest ona naj starszą i najciekawszą w takim stopniu zachowaną gdańską amboną.
