Konsekwencją członkostwa Polski w Unii Europejskiej było przystąpienie do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG).
Za sprawą Umowy o rozszerzeniu EOG z 14 października 2003 r. została ustanowiona pomoc finansowa krajów Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), tworzących EOG - a tym samym korzystających z możliwości, jakie oferuje rynek wewnętrzny UE - dla najmniej zamożnych państw UE, w tym również Polski.
Polski rząd w październiku 2004 r. podpisał dwie umowy, które umożliwiają korzystanie z dodatkowych źródeł bezzwrotnej pomocy zagranicznej: Memorandum of Understanding wdrażania Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Memorandum of Understanding wdrażania Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Darczyńcami są 3 kraje EFTA, w skład których wchodzą: Norwegia, Islandia i Liechtenstein.
Pomoc jest udzielana w ramach dwóch instrumentów finansowych: Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Polsce została przyznana kwota w wysokości 533,51 mln euro, która będzie wykorzystywana w latach 2004-2009. (Łączna indykatywna alokacja dla Polski w latach 2004-2009 na realizację przedsięwzięć z Mechanizmów Finansowych wynosi 559 mln euro. Kwota ta, po pomniejszeniu o koszty zarządzania, które ponoszą instytucje państw-darczyńców: Biuro Mechanizmów Finansowych, Komitet Mechanizmu Finansowego oraz norweskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, wynosi 533,51 mln euro).
Oba Mechanizmy zostały objęte jednolitymi procedurami i zasadami oraz podlegają jednemu systemowi zarządzania, jak również wdrażania w Polsce. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego pełni funkcję koordynacyjną jako Krajowy Punkt Kontaktowy.
Na podstawie Programu Operacyjnego,przy uwzględnieniu wytycznych przygotowanych przez państwa darczyńców odbywa się wdrażanie Mechanizmów Finansowych w Polsce.
Ochrona kulturowego dziedzictwa i odnowa miast
Kultura integruje i buduje poczucie tożsamości regionalnej i narodowej w związku z czym pełni bardzo istotną funkcję w życiu społecznym. Jest instrumentem, który rozwija współpracę międzynarodową i kształtuje wspólne, europejskie tożsamości kulturowe i społeczne. Kultura jest znaczącym czynnikiem wpływającym na ekonomiczny rozwój kraju poprzez udział w wytwarzaniu PKB, tworzeniu nowych miejsc pracy, podnoszeniu jakości życia mieszkańców i atrakcyjności regionów z punktu widzenia mieszkańców, turystów, jak również inwestorów.
Celem przedsięwzięć realizowanych w ramach priorytetu jest wykreowanie narodowych produktów turystyki kulturowej w historycznych miastach Polski oraz zachowanie i odbudowa europejskiego dziedzictwa kulturowego z jego otoczeniem.
Całkowita alokacja z Mechanizmu Finansowego EOG przeznaczona na ochronę kulturowego dziedzictwa europejskiego na lata 2004 - 2009 wynosi 78,65 mln. euro. (Powyższa kwota nie uwzględnia wkładu krajowego).
Wsparcie udzielone przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego
Supported by a grant from Iceland, Liechtenstein and Norway through the EEA Financial Mechanism
